Opłaty związane z reprywatyzacją

W sprawach reprywatyzacyjnych występują różnego rodzaju opłaty (szerzej: koszty), związane z postępowaniami archiwalnymi, notarialnymi, administracyjnymi, sądowo-administracyjnymi, cywilnymi, konstytucyjnymi, strasburskimi, geodezyjnymi i innymi. Wymieniono je w liczbie mnogiej, ponieważ w ramach reprywatyzacji określonego mienia często zachodzi konieczność prowadzenia kilku postępowań (lub ich etapów) określonego rodzaju (np. administracyjnego, czy cywilnego).

Na niniejszej stronie omówiono podstawowe rodzaje opłat i ich wysokości. Niektóre z opłat są stałe, inne zmienne (zależą od wartości sprawy, podano wtedy sposób ich obliczania).

W przypadku opłat adkokackich/ radcowskich i notarialnych stawki można negocjować w ramach określonych limitów (kwot maksymalnych w przypadku opłat notarialnych i kwot minimalnych w przypadku opłat adwokackich/ radcowskich).

Przypominamy, że jeśli jest określoną czynność prawną podejmuje kilku współwłaścicieli, to nawet jeśli czynią to razem (np. wspólny pozew lub akt notarialny ugody z posadaczem mienia) opłaty naliczane są oddzielnie dla każdej z osób. Ma to znaczenie o tyle, że procentowa wysokość opłat stosunkowych maleje wraz ze wrostem wartości sprawy i możliwość ich naliczenia od sumy wartości sprawy dla udziałów poszczególnych osób dałaby w rezultacie mniejszą łączną kwotę opłaty.

W przypadku osób ubogich możliwe jest uzyskanie zwolnienia z poszczególnych rodzajów opłat (sądowych, adwokackich, notarialnych, skarbowych) w całości lub w części.

W pierwszej kolejności omówiono opłaty za poszczególne rodzaje postępowań, w kolejności odpowiadającej typowej kolejności dokonywania czynności prawnych w postępowaniach reprywatyzacyjnych, od których opłaty te należy uiszczać. Na końcu omówiono opłaty-wynagrodzenia za czynności notariuszy, adwokatów/ radców prawnych i biegłych rzeczoznawców, którzy uczestniczą w powyższych postępowaniach.

Archiwa – szukanie dokumentów i wykonywanie odpisów

Wprowadzenie

Często w postępowaniach reprywatyzacyjnych konieczne jest – lub co najmniej pożyteczne – sprawdzenie stanu zasobów archiwalnych dotyczących określonego mienia (np. zakładu produkcyjnego) lub osoby spadkodawcy (przodka) etc.

Stosowne dokumenty, a właściwie te z nich, które się zachowały, są zwykle przechowywane w archiwach państwowych, których sieć pokrywa cały kraj. Są też archiwa specjalne, np. Archiwum Wschodnie, archiwa parafialne.

Część takich dokumentów, jak akt chrztu (pełniący niegdyś funkcję także aktu urodzenia) mogą nadal znajdować się w lokalnych archiwach parafialnych.

Zasady ogólne pobierania opłat usługi archiwów państwowych

Opłaty pobierane są m. in. za następujące usługi:

· poszukiwanie dokumentów archiwalnych;

· sporządzanie odpisów.

Opłaty te zależą rodzaju poszukiwanego dokumentu i celu, w jakim jest on poszukiwany:

genealogiczny – zwykle najniższe,
własnościowy – podwyższone,
odszkodowawczy – zniżkowe (wydaje się, że dotyczy to także odszkodowań za bezprawne pozbawienie własności);

W przypadku dokumentów własnościowych opłaty są dość wysokie. Stawki różnią się obecnie w pewnym zakresie w zależności od konkretnego archiwum.

Ponadto od sporządzanego odpisu dokumentu pobierana jest opłata skarbowa, określona ustawa o opłacie skarbowej (art. 9, 10 i Załącznik – poz. III, pkt 4).

Poniższa tabela zawiera wyciąg z przykładowego cennika Archiwum w Przemyślu.

*Rodzaj opłaty*	*Dokumenty* *własnościowe* *dotyczące nieruchomości*	*Inne* *dokumenty*
1. opłata wstępna (stała)* - za czynności sprawdzające dla przygotowania odpowiedzi na pytanie o konkretne materiały archiwalne	200 zł
2. poszukiwanie materiałów archiwalnych – wg czasu pracy	30 zł / godz.	25 zł / godz.
3. wykonanie kserokopii (nie uwierzytelnionej reprodukcji) dokumentu: a) kserokopia czarno-biała formatu A4 (format A3 – cena podwójna); b) za mikrofilm - za każdą klatkę	12 zł / str. 12 zł / str.	2 zł/ str. 1,50 zł/ str.
4. wykonanie odpisu (uwierzytelnionego) dokumentu + opłata skarbowa (od każdej rozpoczetej strony formatu A4)	25 zł / str. 3 zł / str.	15 zł / str. 3 zł / str.
5. wykonanie skanu (obrazu cyfrowego) dokumentu tekstowego (formatu A4)	5 zł/ str.	2 zł/ str.

W tym akurat Archiwum opłaty za dokumenty do celów genealogicznych nie są znacznie niższe, ale takie same lub bardzo zbliżone jak dla dokumentów poszukiwanych do celów majątkowych.

Uwagi:

* Opłata wstępna (stała) nie podlega zwrotowi także w przypadku negatywnego wyniku poszukiwań;. w przypadku pozytywnego wyniku poszukiwań – opłata wstępna odliczana jest od końcowego rachunku za przeprowadzenie poszukiwań i wykonanie odpisu lub reprodukcji znalezionych i zamówionych materiałów archiwalnych.

Zniżki

Nie mamy informacji o zniżkach obowiązujących w poszczególnych archiwach. Poprzednio opłaty regulowane były jednolicie na terenie całego kraju przez Zarządzenie Nr 5 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 12 lipca 1996 roku w/s opłat za usługi Archiwów Państwowych. Zarządzenie to przewidywało zniżki w przypadkach, jeśli:

· zamówienie obejmuje ponad 100 stron w roku kalendarzowym (§11 pkt 3 Zarządzenia NDAP),

· zamawiający na stałe mieszka w Polsce (§11 pkt 4 Zarządzenia NDAP).

Źródła informacji

cennik usług Archiwum Państwowego w Przemyślu (przykładowy) – obowiązuje od 1 sierpnia 2002
cennik usług Archiwów Państwowych (serwis internetowy Archiwum Państwowego w Gdańsku)

Patrz także

· strona Serwisu: Archiwa (w przygotowaniu)

· Archiwa Państwowe

Postępowanie administracyjne, czynności urzędowe i obrót dokumentami – opłaty skarbowe

Wprowadzenie

Postępowanie administracyjne, pewne czynności urzędowe i obrót dokumentami obciążone są opłatą skarbową.

Opłatę tę pobiera organ administracji załatwiający sprawę (np. urząd gminy) lub uiszcza się ją w znaczkach skarbowych (do nabycia w gminie) naklejonych na odnośny dokument.

Stawki i zasady poboru opłaty skarbowej określa ustawa z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (tekst ujednolicony po zm. z 23 listopada 2002 roku) wraz załącznikiem (art. 9, 10, Załącznik – poz. III, pkt 4).

Stawki

W poniższej tabeli podano stawki opłat za typowe czynności mogące mieć zastosowanie w sprawach związanych z reprywatyzacją; w nawiasach podano oznaczenie odnośnej pozycji Załącznika do ustawy.

1.	*podania i załączniki** (cz. I Załącznika)	5 zł i 0,50 zł
2.	zaświadczenia lub odpisy wydawane przez USC lub archiwum państwowe (cz. III Załącznika):
3.	odpis skrócony aktu stanu cywilnego (urodzenia, małżeństwa, zgonu) (cz. III, poz. 1 pkt 3 Załącznika);	15 zł
4.	zaświadczenie z ewidencji ludności (cz. III, poz. 2 pkt 2 Załącznika);	11 zł
5.	sporządzenie odpisu, wyciągu dokumentu przez organ państwowy, samorządowy lub archiwum (cz. III, poz. 4);	3 zł
a.	pełnomocnictwo (np. dla adwokata) (nie dotyczy pełnomocnictw notarialnych i substytucji adwokackich) (cz. V Załącznika, poz. 1)	15 zł
6.	informacja adresowa o miejscu zameldowania osoby o wskazanych danych (cz. II Załącznika, poz. 7)	19 zł
a.	inne zaświadczenia (np. zabużańskie) (poz. 11 Załącznika);	11 zł
7.	decyzja o uznaniu za obywatela polskiego (cz. II Załącznika, poz. 15)	200 zł

W przypadku wzrostu cen o więcej niż 15%, stawki te są waloryzowane o wskaźnik inflacji.

Zwolnienia

Zwolnione są od opłaty skarbowej podania (Załącznik - cz. I) w m. in. następujących sprawach:

· wnoszonych przez osoby, których stan ubóstwa jest niewątpliwie znany organowi (pkt 12);

· w sprawach odszkodowań (pkt 15);

· dotyczące mienia komunalnego lub związane z reformą rolną (pkt 10);

· składane w interesie publicznym (pkt 3);

Przykłady

· wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej - bez opłat

· wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej - bez opłat

· odwołanie od decyzji (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) - bez opłat

· wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji nacjonalizacyjnej - bez opłat

Źródła informacji

· ustawa z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (tekst ujednolicony po zm. z 23 listopada 2002 roku) wraz załącznikiem (serwis „Rz”)

Postępowanie sądowo-administracyjne (przed NSA)

Informacje ogólne

Skargi do NSA obciążone są wpisem sądowym. Stawki wpisu określa rozporządzenie w sprawie wpisu sądowego od skarg w postępowaniu przed NSA. Wpis ten uiszcza się w znaczkach sądowych (do nabycia w każdym sądzie) naklejonych na wnoszoną skargę lub na rachunek bankowy tego Sądu.

Stawki

W poniższej tabeli podano stawki wpisu od typowych rodzajów skarg do NSA mogących mieć zastosowanie w sprawach związanych z reprywatyzacją; w nawiasach podano oznaczenie odnośnej pozycji ustawy o NSA i rozporządzenia, podane w kolejności odpowiadającej typowej chronologii postępowania.

*Czynność*		*Opłata*
skarga na ostateczną decyzję administracyjną (typowo) (art. 16 ust. 1 pkt 1 NSAU, § 3 ust. 2 rozporz.) chyba, że przedmiotem sprawy są należności pieniężne albo prawa majątkowe, których wartość została określona w postępowaniu administracyjnym lub jest oczywista (§ 2 ust. 1)	10 zł wpis stosunkowy – liczony od wartości przedmiotu sprawy: 1) do 5.000 zł - 4%, nie mniej jednak niż 10 zł, 2) ponad 5.000 do 10.000 zł - 3%, nie mniej jednak niż 200 zł, 3) ponad 10.000 zł - 2%, nie mniej jednak niż 300 zł i nie więcej niż 100.000 zł.
wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji (art. 40 § 1 NSAU, nie wym. w rozporz.)		bez opłaty
skarga na decyzję w sprawie wywłaszczenia/ zwrotu nieruchomości (art. 16 ust. 1 pkt 2 i 3 NSAU, § 3 ust. 1 pkt 5 lit. c rozporz.)		30 zł
skarga na postanowienie administracyjne (art. 16 ust. 1 pkt 2 i 3 NSAU, § 3 ust. 2 rozporz.)		10 zł
skarga na bezczynność organu administracji (art. 17 NSAU, §4 rozporz.)		5 zł
wniosek o ukaranie grzywną opieszałego organu administracji (art. 31 ust. 3 i art. 56 NSAU, nie wym. w rozporz.)		bez opłaty
wydanie uczestnikowi postępowania odpisu wyroku/ postanowienia wraz z uzasadnieniem (art. 54 ust. 4 w zw. z art. 53 NSAU, nie wym. w rozporz.)		bez opłaty

Uwaga:

1) w praktyce w sprawach reprywatyzacyjnych nie stosuje się wpisu stosunkowego, przewidzianego dla spraw, których przedmiotem są należności pieniężne albo prawa majątkowe, których wartość została określona w postępowaniu administracyjnym lub jest oczywista (§ 2 ust. 1);

2) od 1 stycznia 2004 r. rozpocznie działanie druga instancja sądownictwa administracyjnego w miejsce dotychczasowej (uznaniowej) rewizji nadzwyczajnej do SN;

Źródła informacji

· rozporządzenie Rady Ministrów z 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej (Dz. U. nr 1995.117.563 z późn. zm.) (serwer „Rz”);