Spis treści tej strony
Przy rozliczaniu wartości
mienia, należności i zobowiązań sprzed kilkudziesięciu lat konieczna
jest często odpowiednia waloryzacja dawnych kwot.
Waloryzacja taka
powinna uwzględniać następujące zdarzenia prawno-ekonomiczne:
Zgodnie z różnymi
przepisami, waloryzacja może być dokonywana wg różnych wskaźników,
przede wszystkim jednak wg inflacji, przeciętnego wynagrodzenia lub odsetek
ustawowych.
Ułatwieniu tego
rodzaju przeliczeń służyć mogą poniższe tabele wraz z objaśnieniami, a także tzw.
kalkulatory
odsetkowe.
Nastąpiła w roku
1994 i miała charakter ekwiwalentny (nie w wyniku tej operacji nie stracił,
zmieniła się tylko forma zapisu kwot). Oznaczała w praktyce podzielenie wszystkich
kwot przez 10.000.
Przy porównywaniu
cen i kwot sprzed i po 1950 roku należy pamiętać o przeprowadzonej z
dniem 30 października 1950 r. nieekwiwalentnej zmianie systemu
pieniężnego (ustawa o zmianie systemu pieniężnego: Dz. U. nr 1950.50.459):
·
ceny i płace zostały
zredukowane w stosunku: 100 zł dotychczasowych na 3 zł nowe;
·
wymiana gotówki przeprowadzona
została wg relacji: 100 złotych dawnych na 1 zł nowy;
·
przyjęto równoważnik kruszcowy 1
nowego złotego: 0,22 g czystego złota.
·
inflacja – od roku
1950
·
przeciętne wynagrodzenie - od
roku 1950
·
odsetki
ustawowe – od roku 1965
·
cena 1 m. kw. gruntu/ mieszkania - od roku
...
·
cena 1 m. sześć. drewna - od roku ...
W poszczególnych okresach
kwoty przeciętnego wynagrodzenia podano w różnych – typowych dla tych okresów –
postaciach:
·
za lata 1950 – 1991: w kwocie netto,
w starych złotych (ZŁ);
·
za lata 1992 – 1998: w kwocie brutto ( = kwota
netto plus podatek dochodowy od osób fizycznych; podatek ten wynosił na
początku 20-40% kwoty brutto, co odpowiada 25-67% pierwotnej
kwoty netto); do roku 1994 - w starych złotych (ZŁ), a od
1995 roku - w nowych złotych (PLN), tj. po denominacji w stosunku 10.000
: 1;
·
od 1999 r. – ubruttowione (= kwota brutto
– jak wyżej - plus dodatkowo 23,5% od tej kwoty – składka ZUS (połowa
składki, która jest płacona z wynagrodzenia pracownika).
|
Rok |
Kwota* [zł/
PLN] |
|
2002 |
2 133,21 |
|
2001 |
2 061,85 |
|
2000 |
1 923,81 |
|
1999 |
1 706,74 |
|
Z dniem 1.1.1999 r. nastąpiła
zmiana kwoty na postać ubruttowioną = dotychczasowa kwota brutto plus ZUS 23,5% |
|
|
1998 |
1 239,49 |
|
1997 |
1 061,93 |
|
1996 |
873,00 |
|
1995 |
702,62 |
|
Z dniem 1.1.1994 r. nastąpiła
denominacja ekwiwalentna
w stosunku 10 000 : 1 |
|
|
1994 |
5 328 000 |
|
1993 |
3 995 000 |
|
1992 |
2 935 000 |
|
Z dniem 1.1.1992 r. nastąpiła
zmiana kwoty na postać brutto = dotychczasowa kwota netto plus podatek
dochodowy od os. Fizycznych (20% - 40% kwoty brutto) |
|
|
1991 |
1 770 000 |
|
1990 |
1 029 637 |
|
1989 |
206 758 |
|
1988 |
53 090 |
|
1987 |
29 184 |
|
1986 |
24 095 |
|
1985 |
20 005 |
|
1984 |
16 838 |
|
1983 |
14 475 |
|
1982 |
11 631 |
|
1981 |
7 689 |
|
1980 |
6 040 |
|
1979 |
5 327 |
|
1978 |
4 887 |
|
1977 |
4 596 |
|
1976 |
4 281 |
|
1975 |
3 913 |
|
1974 |
3 185 |
|
1973 |
2 798 |
|
1972 |
2 509 |
|
1971 |
2 358 |
|
1970 |
2 235 |
|
1969 |
2 174 |
|
1968 |
2 106 |
|
1967 |
2 016 |
|
1966 |
1 934 |
|
1965 |
1 867 |
|
1964 |
1 816 |
|
1963 |
1 763 |
|
1962 |
1 680 |
|
1961 |
1 625 |
|
1960 |
1 560 |
|
1959 |
1 453 |
|
1958 |
1 348 |
|
1957 |
1 279 |
|
1956 |
1 118 |
|
1955 |
1 008 |
|
1954 |
975 |
|
1953 |
920 |
|
1952 |
652 |
|
1951 |
599 |
|
1950 – po zmianie
systemu pieniężnego |
551 |
|
1950 – przed zmianą syst. pieniężnego |
18 370 (szacowane następująco: 551 zł / 3 x 100) |
Źródło: GUS -> www.stat.gov.pl/serwis/mwynagr.htm
Załóżmy, że potrzebujemy zwaloryzować kwotę 1 000 zł z roku 1960
na rok 2000 – wg wskaźnika przeciętnego wynagrodzenia.
W tym celu daną kwotę z roku 1960 dzielimy przez podane w tabeli
przeciętne wynagrodzenie dla roku 1960 i mnożymy przez podane w tabeli
przeciętne wynagrodzenie dla roku 2000: 1.000 zł / 1 560 zł x 1 923,81 zł. Daje
to kwotę 1 233 PLN.
Oznacza to, że jeśli za daną pracę płacono w roku 1960 przeciętnie 1 000 zł netto, to za tę
samą pracę w roku 2000 płacono 1 233 PLN ubruttowione (nowych złotych, po denominacji dokonanej z dniem 1.1.1995 r.). Ponieważ
przyjęte do obliczeń przeciętne wynagrodzenie w roku 1946 było w postaci netto,
zaś przeciętne wynagrodzenie w roku 2002 – w postaci ubruttowionej,
dlatego w tej ostatniej postaci otrzymaliśmy też wynik naszych obliczeń. Aby
otrzymać kwotę netto, musielibyśmy z uzyskanej kwoty ubruttowionej potrącić
około 1/3 część (zależnie od odpowiedniego przedziału skali podatku
dochodowego); dałoby to około 822 zł (netto).
Inflacja to wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych (w Polsce),
zwykle podawany w skali rocznej.
Roczny wskaźnik inflacji jest to przeciętny wzrost przeciętny wzrost cen typowego „koszyka” towarów i
usług konsumpcyjnych nabywanych przez obywatela
w stosunku do cen z końca roku poprzedniego; koszyk ten nie obejmuje
towarów i usług produkcyjnych (maszyny, surowce, usługi obce -
podwykonawcy).
Patrz objaśnienia i przykład pod tabelą
|
Rok |
Inflacja |
Inflacja
skumulowana od 1950
r. |
|
2002 |
101,9 |
0,6998 |
|
2001 |
1,055 |
0,6868 |
|
2000 |
1,101 |
0,6510 |
|
1999 |
1,073 |
0,5912 |
|
1998 |
1,118 |
0,5510 |
|
1997 |
1,149 |
0,4929 |
|
1996 |
1,199 |
0,4289 |
|
1995 |
1,278 |
0,3578 (po
denominacji w stos.: 10.000 : 1) |
|
1994 |
1,322 |
2
799,301 |
|
1993 |
1,353 |
2
117,474 |
|
1992 |
1,430 |
1
565,022 |
|
1991 |
1,703 |
1
094,421 |
|
1990 |
6,858 |
642,643 |
|
1989 |
3,511 |
93,707 |
|
1988 |
1,602 |
26,690 |
|
1987 |
1,252 |
16,660 |
|
1986 |
1,177 |
13,307 |
|
1985 |
1,151 |
11,306 |
|
1984 |
1,150 |
9,823 |
|
1983 |
1,221 |
8,541 |
|
1982 |
2,008 |
6,995 |
|
1981 |
1,012 |
3,484 |
|
1980 |
1,094 |
3,442 |
|
1979 |
1,070 |