R-Serwis
www.Reprywatyzacja.info.pl

Sankcje karne i quasi-karne w sprawach reprywatyzacyjnych


 

Spis treści strony

 

Wstęp

Czyny penalizowane ustawami szczególnymi

Niewykonanie orzeczenia NSA przez organ administracji (art. 31 ust. 1 i 6 oraz art. 56 ustawy o NSA)

Naruszenie przez spółkę publiczną i jej zarząd obowiązków informacyjnych (art. 85 i 174 Prawa o publ. obrocie pap. wart.)

Naruszenie prawa do sądu w rozsądnym terminie (art. 6 &1 Konwencji Praw Człowieka)

Przestępstwa przewidziane Kodeksem Karnym

Ściganie przestępstw – typowe przypadki

Niedopełnienie obowiązków lub przekroczenie uprawnień przez urzędnika (art. 231 KK)

Przestępstwa przeciwko dokumentom (art. 271, 273 i 276 KK)

Zabór, przywłaszczenie lub niszczenie cudzej rzeczy ruchomej (art. 278, 284, 286 i 288 KK)

Nabywanie lub udział w zbywaniu rzeczy uzyskanej za pomocą czynu zabronionego (art. 291 i 292 KK)

Przesłanki zaostrzenia i złagodzenia kary (art. 294 i 295 KK)

Przedawnienie karalności

Przestępstwa przewidziane Kodeksem Wykroczeń

Samowolne korzystanie z cudzej rzeczy ruchomej (art. 127 KW)

Przedawnienie karalności

 


Wstęp

Na niniejszej stronie Serwisu R omówiono sankcje karne mogące mieć zastosowanie w związku ze sprawami reprywatyzacyjnymi. Omówiono tu przede wszystkim sankcje mogące mieć zastosowanie jako środek przymusu w rozpowszechnionych przypadkach obstrukcji w postępowaniach o zwrot bezprawnie przejętego mienia.

 

Ze stosowaniem sankcji karnych wiąże się wprawdzie zwykle działanie prokuratury, jednak obowiązki, uprawnienia i przykłady działań prokuratury w sprawach reprywatyzacyjnych zostały omówione na oddzielnej stronie Serwisu. Zdecydowaliśmy tak dlatego, ponieważ – wbrew dość rozpowszechnionemu przekonaniu – kompetencje prokuratora wykraczają poza same sprawy karne i dotyczą także wielu innych rodzajów postępowań: administracyjnego, sądowo-administracyjnego (przed NSA), o wniesienie (do SN) rewizji nadzwyczajnej od wyroku NSA, cywilnego (przed sądem powszechnym), konstytucyjnego (przed TK).

 

W poszczególnych poniższych sekcjach omówione zostaną sankcje karne za kilka najbardziej typowych naruszeń prawa; omówiono je w kolejności odpowiadającej typowej chronologii naruszeń prawa w postępowaniach reprywatyzacyjnych.

 


Czyny penalizowane ustawami szczególnymi

Niewykonanie orzeczenia NSA przez organ administracji (art. 31 ust. 1 i 6 oraz art. 56 ustawy o NSA)

W przypadku niewykonania przez organ administracji orzeczenia NSA, sąd ten – na wniosek strony – może wymierzyć opieszałemu organowi administracji – sankcję karną w postaci grzywny do wysokości 10-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw (obecnie około 23.000 złotych – czerwiec 2002) (art. 31 ustawy o NSA). Przepis ten wprowadziła dopiero nowelizacja ustawy o NSA z 1995 roku.

 

Orzecznictwo przyjmuje, że sankcja ta może zostać zastosowana przez NSA pod warunkiem jednoczesnego wystąpienia następujących przesłanek (por. postanowienie NSA z dnia 1999.06.23, sygn. IV SA 976/97, LEX nr 48185):

·         prawomocne orzeczenie NSA nakazujące organowi administracji określone działanie; najczęściej chodzi tu wyrok ze skargi na bezczynność organu (art. 17 ustawy o NSA), nakazujący organowi wydanie decyzji w sprawie w terminie jednego lub dwóch miesięcy;

·         bezskuteczny upływ terminu określonego w orzeczeniu NSA – niewykonanie orzeczenia przez organ administracji ; w zasadzie nie ma jednak znaczenia, czy stało się tak z winy organu, czy z innych przyczyn (art. 31 ust. 1 ustawy o NSA);

·         uprzednie wezwanie przez stronę organu administracji do wykonania wyroku NSA (art. 31 ust. 3 ustawy o NSA);

·         wniesienie przez stronę do NSA odrębnej skargi o ukaranie organu grzywną (art. 31 ust. 3 ustawy o NSA);

 

W przypadku, gdy w dacie orzekania przez NSA o ew. grzywnie, organ wydał już – choćby i znaczną zwłoką – nakazaną decyzję, NSA dość powściągliwie wymierza grzywnę, a raczej umarza postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości. NSA traktuje bowiem grzywnę głównie jako środek przymusu, a nie represji wobec opieszałych organów administracji. Wobec jednak częstego i uporczywego niepodporządkowywania się orzeczeniom NSA przez organy administracji, od pewnego czasu NSA wymierza niekiedy grzywny także i w takich przypadkach (patrz przykłady poniżej).

Organ, który zmuszony został zapłacić grzywnę, może dochodzić następnie regresowo zwrotu grzywny od winnego urzędnika.

 

Dodać warto, że w sytuacji niewykonania przez organ administracji orzeczenia NSA, powstają dla poszkodowanej strony postępowania dwie dalsze korzyści:

·         szczególne roszczenie o odszkodowanie na zasadach ogólnych zasadach KC, z wyłączeniem art. 418 KC; nb przepis ten niedawno i tak stracił moc w wyniku wyroku TK) za szkodę poniesioną w wyniku niewykonania przez organ orzeczenia NSA (art. 31 ust. 4 i 5 ustawy o NSA). Wprawdzie każda sprawa administracyjna powinna zostać rozstrzygnięta w terminie maksymalnie dwóch miesięcy (art. 35 &3 kpa) od doręczenia podania obywatela (art. 63 &1 kpa), zatem już sama zawiniona bezczynność lub zwłoka organu administracji może być uznana za czyn bezprawny, skutkujący odpowiedzialnością odszkodowawczą organu zobowiązanego do działania. W sytuacji określonej w przepisie art. 31 ust. ust. 4 ustawy o NSA podstawy roszczenie takie jest dodatkowo wzmocnione. Wydaje się, że roszczenie to podlega zwykłemu przedawnieniu z upływem 3 lub 10 lat (art. 442 kc).

·         jeśli okoliczności faktyczne i prawne sprawy są niesporne, NSA może orzec – niejako w zastępstwie opieszałego organu administracji – o istnieniu lub nieistnieniu prawa lub obowiązku będącego przedmiotem skargi – zarówno na etapie przygotowawczym postępowania przed NSA (art. 31 ust. 2 ustawy o NSA), NSA korzysta jednak z tego uprawnienia niezmiernie rzadko; pewnym wytłumaczeniem jest ryzyko naruszenia w takim przypadkach zasady prawdy obiektywnej.

 

Uprawnienia NSA określone w art. 31 ustawy do wymierzenia opieszałemu organowi administracji grzywny oraz do orzekania w zastępstwie organu administracji mają zastosowanie również w sytuacjach:

·         nienadesłania przez organ administracji odpowiedzi na skargę strony wniesioną do NSA wraz z  aktami postępowania administracyjnego (art. 39 ustawy o NSA); jeśli NSA orzeknie w zastępstwie organu, organowi temu przysługuje jednak prawo wniesienia sprzeciwu (ust. 2 i 3);

·         już po wydaniu orzeczenia przez NSA (np. uchylającego zaskarżoną decyzję organu administracji, co wymaga w konsekwencji wydania przez organ – w odpowiednim terminie – nowej decyzji) (art. 56 ustawy o NSA).

 

Przykłady (orzecznictwo i publikacje prasowe)

§                            5.000 zł grzywny dla starosty warszawskiego za wydanie z roczną zwłoką decyzji przyznającej odszkodowanie za nieruchomość (postanowienie NSA z dnia 2001.12.11, Rzeczpospolita, 2001.12.12, Ukarany grzywną za nieuszanowanie wyroku, Renata Majewska); 
§                            Nieusprawiedliwiona bezczynność. Wśród ukaranych przez NSA grzywną za niewykonanie wyroków są szefowie różnych instytucji, Rz, 2001.08.30, Danuta Frey  
§                            20.000 zł grzywny dla przewodniczącego KRRiT (postanowienie NSA z dnia 2001.02.23, sygn. II SAB 20/00, Palestra 2001/5-6/213); 

§         5.000 zł grzywny dla Ministra Rolnictwa za niewykonanie wcześniejszego orzeczenia NSA, nakazującego wydanie decyzji reprywatyzacyjnej dotyczącej kilkunastu działek w Magdalence k/ Warszawy (pierwsze orzeczenie nakładające grzywnę na organ administracji począwszy od września 1995 r., kiedy weszła w życie umożliwiająca to nowelizacja ustawy o NSA).

(Rzeczpospolita, 1996.10.30, Minister rolnictwa ukarany grzywną. Przez cztery lata nie wykonano wyroku, Żaneta Semprich)


Naruszenie przez spółkę publiczną i jej zarząd obowiązków informacyjnych (art. 85 i 174 Prawa o publ. obrocie pap. wart.)

Spółka publiczna (notowana na giełdzie lub innym podobnym rynku) ma ustawowy obowiązek niezwłocznego (w ciągu 24 godzin) opublikowania informacji o zdarzeniach mogących wpłynąć na wartość lub cenę notowanych na giełdzie akcji spółki (art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy o publicznym obrocie papierami wartościowymi).

Naruszenie (niewykonanie lub nienależyte wykonanie) powyższego obowiązku informacyjnego zagrożone jest m. in. karą pieniężną do 500.000 zł, którą Spółkę może ukarać Komisja Papierów Wartościowych (art. 85 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy).

Podobny czyn stanowi równocześnie przestępstwo członków zarządu Spółki jako osób fizycznych, za co grozi im kara grzywny do 5 mln zł, a także pozbawienie wolności do lat 5 (art. 174 powołanej ustawy). Przestępstwo jest ścigane z urzędu, przez prokuraturę rejonową właściwą dla siedziby spółki. Każdy, a szczególnie pokrzywdzony (np. posiadacz choćby 1 akcji Spółki) może jednak przesłać do prokuratury zawiadomienie o popełnionym przestępstwie.

Przestępstwo z art. 174 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 1 pkt 2 ma charakter formalny, a zatem dla jego zaistnienia wystarczy samo zatajenie informacji o zdarzeniu mogącym znacząco wpłynąć na wartość akcji. Tego rodzaju informacją jest z pewnością pozbawienie Spółki własności znacznej części posiadanego przez nią mienia. Nie jest natomiast konieczne wystąpienie skutku w postaci faktycznego znacznego spadku kursu akcji zaistniałego już po opublikowaniu informacji o orzeczeniach reprywatyzacyjnych (por. Zakrzewski R., Przestępstwa przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, Monitor Prawniczy nr 1998/12/461).

 

Przykłady (orzecznictwo i publikacje prasowe)

Pod koniec 2001 roku KPWiG ukarała spółkę publiczną Izolacja Jarocin S.A., notowaną na rynku CeTO, za naruszenie obowiązków informacyjnych w związku ze  znaczną zwłoką w podaniu do publicznej wiadomości informacji o decyzjach reprywatyzacyjnych dotyczących majątku znajdującego się w posiadaniu Spółki (por.  KPWiG, Rz, 2001.08.29, SAS). 


Naruszenie prawa do sądu w rozsądnym terminie (art. 6 &1 Konwencji Praw Człowieka)

W przypadkach naruszenia prawa do sądu w rozsądnym terminie, zagwarantowanego przez art. 6 &1 Konwencji Praw Człowieka orzeka Trybunał Praw Człowieka w Strasuburgu. Konwencja obowiązuje Polskę od 23 maja 1993 roku dlatego od też właśnie dnia Trybunał może dopiero liczyć czas trwania postępowania sądowego zaskarżonego z powodu przewlekłości.

 

Naruszenie prawa do sądu (a właściwie zaniechanie) nie jest wprawdzie czynem zabronionym w rozumienia karno-prawnym, nie jest jednak także zwykłym deliktem cywilno-prawnym (art. 415 KC). Naruszenie to zostało tu omówione ze względu na rangę międzynarodowego aktu prawnego, którego naruszenie stanowi, ze względu na pozycję organu orzekającego o odszkodowaniu w tego rodzaju sprawach, a co za tym idzie duże także poza–odszkodowawcze znaczenie orzeczeń o tego rodzaju naruszeniach.

 

Szczególnie na użytek spraw reprywatyzacyjnych warto zauważyć, że jak przyjmuje orzecznictwo TE, w przypadku jeśli krajowe przepisy wymagają, aby przed wniesieniem sprawy do sądu (powszechnego lub NSA) wyczerpać drogę administracyjną, to zwlekanie ponad miarę przez odpowiedni organ administracji z wydaniem decyzji, traktowane jest również jako naruszenie prawa do sądu w rozsądnym terminie.

 

Przykłady (orzecznictwo i publikacje prasowe)

Rz, 2001.12.21, Znowu przewlekłość postępowania. 50 tys. zł zadośćuczynienia, Aleksandra Mężykowska

Kolejny raz Trybunał zasądził od władz Polski, tym razem na rzecz J.Z., zadośćuczynienie w kwocie 50.000 zł plus 10.000 zł zwrotu kosztów postępowania. Skarga została wniesiona do TE w 1996 roku.

 

 


Przestępstwa przewidziane Kodeksem Karnym

Niżej omówione zostały wybrane przestępstwa przewidziane przez Kodeks Karny (KK); dotyczą one rzeczy o wartości powyżej 250 zł; w przeciwnym razie stosuje się odpowiednie przepisy Kodeksu Wykroczeń. 
 

Ściganie przestępstw – typowe przypadki

W większości przypadków przestępstwa ścigane z urzędu (tzn. obowiązkowo, nawet bez wniosku pokrzywdzonego), chyba że ustawa przewidująca określone przestępstwo stanowi inaczej (art. ??? KPK).

Do prowadzenia postępowania właściwa jest zwykle prokuratura rejonowa, właściwą terytorialnie wg miejsca popełnienia przestępstwa (art. ??? KPK).

W każdym jednak przypadku każdy, a szczególnie pokrzywdzony (np. posiadacz choćby 1 akcji Spółki), może przesłać do prokuratury zawiadomienie o popełnionym przestępstwie, co zobowiązuje prokuraturę do informowania tej osoby o postępach prowadzonego postępowania.

W przypadku odmowy przez prokuraturę ścigania sprawcy czynu zabronionego, pokrzywdzony może odwołać się do prokuratury wyższej instancji, a później także wnieść do sądu prywatny akt oskarżenia (art. ??? KPK).


Niedopełnienie obowiązków lub przekroczenie uprawnień przez urzędnika (art. 231 KK)

Funkcjonariusz publiczny, który nie dopełniając swoich obowiązków, działa na szkodę osoby prywatnej lub interesu publicznego, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3, a jeśli czyn był nieumyślny - do lat 2 (art. 231 Kodeksu karnego).

Przestępstwo to ścigane jest przez prokuraturę z urzędu, tzn. wystarczy, że prokurator poweźmie o nim wiadomość, poszkodowany obywatel nie musi wnosić, czy popierać dochodzenia w tej sprawie. Zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa należy wnieść do prokuratury rejonowej, właściwej dla obszaru, na którym ma siedzibę urząd.

Jeśli prokurator zdecyduje się wnieść do sądu oskarżenie przeciwko urzędnikowi, poszkodowany może uczestniczyć w postępowaniu jako oskarżyciel posiłkowy, W ramach procesu karnego poszkodowany może także nieodpłatnie dochodzić – jako powód cywilny – odszkodowania za poniesioną szkodę; odszkodowanie takie należy się od organu administracji, którego urzędnik wyrządził mu szkodę; organ ten może później dochodzić regresowo od winnego urzędnika zwrotu wypłaconego obywatelowi odszkodowania.

Tak pisze o karno-prawych możliwościach ścigania tzw. przestępstw urzędniczych Janusz Wojciechowski, były prezes NIK i sędzia sądu apelacyjnego (Rzeczpospolita, 2001.02.20, Niebezkarni):

"Kto uważa, że urzędnik go skrzywdził przez zaniechanie [wykonania swojego] obowiązku (...), powinien zwrócić się ze swymi podejrzeniami do prokuratora". I dalej: "Nie należy się obawiać odpowiedzialności za oskarżenie urzędnika w skardze do organów ścigania".

Zauważmy, że stosownie do przepisów KPA, każda sprawa administracyjna powinna zostać rozstrzygnięta w terminie maksymalnie dwóch miesięcy (art. 35 &3 kpa) od doręczenia podania obywatela (art. 63 &1 kpa). Zawinione przez urzędnika przekroczenie tego terminu rozpatrzenia sprawy może zatem stanowić przestępstwo, szczególnie jeśli sprawa dotyczy materii tak poważnej jak prawo własności nieruchomości.

Przestępstwem będzie także bezprawne rozporządzenie nieruchomością, do której własność lub inne prawa przysługują osobie prywatnej.

 

Przykłady (orzecznictwo i publikacje prasowe)

Złote Tarasy – inwestycja spółki Gminy Warszawa Centrum w centrum miasta, na prywatnym gruncie ("Czarne chmury nad Złotymi Tarasami", "Rzeczpospolita", 2001.07.02, G. Błaszczak)


Przestępstwa przeciwko dokumentom (art. 271, 273 i 276 KK)

art. 271. § 1 KK: Funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. 
§ 3. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. 
 
Na przykład świadome poświadczenie nieprawdy odnośnie do własności nieruchomości, także wtedy gdy jej stan prawny jest niejasny. Może m. zd. dotyczyć tak urzędnika (dokument urzędowy), jak i nieprawnego właściciela – osoby fizycznej (dokument prywatny – art. 245 KPC) zbywającej nieruchomość. 
 

Art. 273. Kto używa dokumentu określonego w art. 271 lub 272 [tj. w którym poświadczono nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne], podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

 
Patrz wyżej – komentarz do art. 271 KK. 
 

Art. 276. Kto niszczy, uszkadza, czyni bezużytecznym, ukrywa lub usuwa dokument, którym nie ma prawa wyłącznie rozporządzać, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

 

Zabór, przywłaszczenie lub niszczenie cudzej rzeczy ruchomej (art. 278, 284, 286 i 288 KK)

art. 278. § 1 KK: Kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. 
 
Patrz także przypadek mienia znacznej wartości (art. 294 &1) – poniżej. 
 
art. 284. § 1 KK: Kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 
Jeśli chodzi o rzecz powierzoną sprawcy, kara może wzrosnąć do lat 5 (§ 2). 
 
Oba powyższe przepisy dotyczą wyłącznie rzeczy ruchomych. Patrz także przypadek mienia znacznej wartości (art. 294 &1). 
 
art. 286. § 2 w zw. z § 1 KK: (...) kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy (...) podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. 
 
Patrz także przypadek mienia znacznej wartości (art. 294 &1) – poniżej. 
 
art. 288. § 1 KK: Kto cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. 
§ 4. Ściganie (...) następuje na wniosek pokrzywdzonego. 
 
W odróżnieniu od dwóch wcześniej przytoczonych przepisów należy przyjąć, że hipotezy dwóch ostatnich spośród wyżej przytoczonych przepisów obejmują „rzecz” w szerokim znaczeniu, a więc także nieruchomość. Patrz także przypadek mienia znacznej wartości (art. 294 &1) – poniżej. 
 

Nabywanie lub udział w zbywaniu rzeczy uzyskanej za pomocą czynu zabronionego (art. 291 i 292 KK)

art. 291. § 1. Kto rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. 
 
Patrz także przypadek mienia znacznej wartości (art. 294 &1) – poniżej. 
 
art. 292. § 1. Kto rzecz, o której na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i może przypuszczać, że została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. 
 
Wszystkie cztery przytoczone w tej sekcji przepisy dotyczą zarówno rzeczy ruchomej jak i nieruchomości. 
Drugi z powyższych przepisów obejmuje także sytuacje, kiedy sprawca niekoniecznie musi wiedzieć, że zbywana rzecz „została uzyskaną za pomocą czynu zabronionego„; wystarczy, że na podstawie okoliczności może i powinien powziąć takie przypuszczenie. Jest to sytuacja zbliżona do stanu złej wiary nabywcy w rozumieniu art. 7 KC. 
 

Przesłanki zaostrzenia i złagodzenia kary (art. 294 i 295 KK)

Art. 294. § 1. Kto dopuszcza się przestępstwa określonego w art. 278.§ 1 lub 2, art. 284.§ 1 lub 2, art. 285.§ 1, art. 286 § 1, art. 287.§ 1, art. 288.§ 1 lub 3, lub w art. 291.§ 1, w stosunku do mienia znacznej wartości, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. 
§ 2. Tej samej karze podlega sprawca, który dopuszcza się przestępstwa wymienionego w § 1 w stosunku do dobra o szczególnym znaczeniu dla kultury. 
 
Mieniem znacznej wartości jest mienie o wartości ponad ???. 
 
Art. 295. § 1. Wobec sprawcy przestępstwa określonego w art. 278. 284-289, 291, 292 lub 294, który dobrowolnie naprawił szkodę (...), sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia.
 

Przedawnienie karalności

art. 101. § 1. Karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat: 
1) 30 - gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa, 
2) 20 - gdy czyn stanowi inną zbrodnię, 
3) 10 - gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata, 
4) 5 - gdy czyn jest zagrożony karą pozbawienia wolności nie przekraczającą 3 lat, 
5) 3 - gdy czyn jest zagrożony karą ograniczenia wolności lub grzywną. 
§ 2. Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia.
§ 3. W wypadkach przewidzianych w § 1 lub 2, jeżeli dokonanie przestępstwa zależy od nastąpienia określonego w ustawie skutku, bieg przedawnienia rozpoczyna się od czasu, gdy skutek nastąpił. 
 
Art. 102. Jeżeli w okresie przewidzianym w art. 101 wszczęto postępowanie przeciwko osobie, karalność popełnionego przez nią przestępstwa ustaje z upływem 5 lat od zakończenia tego okresu [tj. termin przedawnienia przedłuża się o 5 lat]. 
 

Przestępstwa przewidziane Kodeksem Wykroczeń

Niżej omówione zostały wybrane przestępstwa przewidziane przez Kodeks Wykroczeń (KW). 

Samowolne korzystanie z cudzej rzeczy ruchomej (art. 127 KW)

Samowolne korzystanie z cudzej rzeczy ruchomej stanowi wykroczenie, zagrożone karą grzywny albo nagany (art. 127 Kodeksu wykroczeń).

Wykroczenie może na przykład dotyczyć rzeczy ruchomych niegdyś bezprawnie, a więc często i w ogóle nieskutecznie w znaczeniu materialno-prawnym, znacjonalizowanych, takich jak maszyny, kosztowności, muzealia, papiery wartościowe (per analogiam), ale pieniądze – już raczej nie.

Interesujący jest przypadek, kiedy rzecz ruchoma została bezprawnie objęta we władanie przez posiadacza samoistnego w złej wierze. W takiej sytuacji własność rzeczy nie przechodzi nigdy na posiadacza (art. 174 kc a contrario), właściciel jednak utracił – z upływem 3-letniego przedawnienia roszczenie o wydanie rzeczy (art. 222 &1 kc a contrario i art. 223). Inna sprawa, że roszczenie o wydanie „reanimuje się” z chwilą – choćby i bezprawnego – ponownego objęcia rzeczy w posiadanie przez jej prawowitego właściciela.

Warto także zauważyć, że dla nieznanych przyczyn brak analogicznego przepisu penalizującego „samowolne korzystanie z cudzej rzeczy nieruchomej”; w takim przypadku poszkodowanemu właścicielowi przysługuje jedynie uprawnienie do wniesienia odpłatnego powództwa cywilnego o wydanie nieruchomości (art. 222 &1 kc).

Przedawnienie karalności

Art. 45. § 1. Karalność wykroczenia ustaje [przedawnienie karalności], jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu.

 


Wszelkie prawa autorskie i prawa do baz danych niniejszego Serwisu R  – zastrzeżone.

© Juliusz Bennich-Zalewski (autor i właściciel serwisu)


Data ostatniej aktualizacji: 2002.12.22