Ruchomości (maszyny, kosztowności, dzieła sztuki, papiery wartościowe) – specyfika

Wstęp

Przedawnienie roszczenia o wydanie rzeczy ruchomej i środki zaradcze

Zasiedzenie rzeczy ruchomej (w dobrej wierze)

Zbycie rzeczy ruchomej przez nie-właściciela nabywcy w dobrej wierze

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy (w złej wierze)

Publikacje prasowe

Patrz także

Wstęp

Niniejsza strona Serwisu poświęcona zagadnieniom specyficznym dla roszczeń związanych z przejętymi ruchomościami w rozumieniu KC, takich jak maszyny, kosztowności, dzieła sztuki, papiery wartościowe (per analogiam), ale już nie pieniądze.

Specyfika niektórych powyższych rodzajów ruchomości została omówiona na odrębnych stronach Serwisu – patrz także.

Zawetowana przez prezydenta ustawa o reprywatyzacji z 2001 roku (rozdz. 8: art. 54 – 60) obejmowała także niektóre ruchomości osób fizycznych.

Przedawnienie roszczenia o wydanie rzeczy ruchomej i środki zaradcze

Jeśli jednak właściciel utracił posiadanie rzeczy ruchomej, utraci on także roszczenie o jej wydanie (art. 222 &1 kc a contrario i art. 223) z upływem 10-letniego przedawnienia (art. 118 KC); jednak może mieć tu niekiedy zastosowanie instytucji nadużycia prawa (art. 5 KC). Roszczenie o wydanie „reanimuje się” jednak z chwilą – choćby i bezprawnego – ponownego objęcia rzeczy w posiadanie przez jej prawowitego właściciela, zanim inna osoba nabędzie własność rzeczy.

Nawet jednak w przypadku przedawnienia się roszczenia o wydanie rzeczy ruchomej, dopuszczalne jest powództwo o ustalenie prawa własności rzeczy ruchomej

(art. 189 KPC), a także (podobnie jak w przypadku à nieruchomości) żądanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy w złej wierze (art. 225 KC);

wg orzecznictwa to drugie roszczenie obejmuje okres ostatnich nieprzedawnionych 10 lat.

Zasiedzenie rzeczy ruchomej (w dobrej wierze)

Podobnie samo posiadanie samoistne rzeczy ruchomej w dobrej wierze przez okres 3 lat skutkuje nabyciem jej własności (art. 174 KC).

Jeśli natomiast rzecz ruchoma została bezprawnie objęta we władanie przez posiadacza samoistnego w złej wierze, własność rzeczy nigdy nie przejdzie na posiadacza (art. 174 kc a contrario).

Zbycie rzeczy ruchomej przez nie-właściciela nabywcy w dobrej wierze

Nabycie rzeczy ruchomej od nie-właściciela jest prawnie skuteczne, o ile nabywca działa w dobrej wierze, tj. przy dołożeniu należytej staranności w celu zbadania, czy zbywca jest jej właścicielem (art. 169 KC).

Zagarnięcie lub zbycie rzeczy przez nie-właściciela pozostającego w złej wierze rodzi jego odpowiedzialność odszkodowawczą z art. 415 KC.

W razie wyrządzenia szkody polegającej na zagarnięciu rzeczy ruchomych, wierzyciel może żądać odsetek od kwoty stanowiącej równowartość zagarniętych rzeczy od daty wezwania o zapłatę tej kwoty (wyrok SN z dnia 1998.03.30, sygn. III CKN 330/97, OSNC1998/12/209).

Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy (w złej wierze)

Za bezumowne (bezprawne) korzystanie z rzeczy w złej wierze jej właściciel może żądać wynagrodzenia (art. 225 KC); wg orzecznictwa SN, roszczenie to obejmuje skutecznie okres ostatnich (nieprzedawnionych) 10 lat przed dniem wniesienia powództwa.

Roszczenie nie wygasa nawet w przypadku przedawnienia się roszczenia o wydanie rzeczy (patrz wyżej), od którego jest nieazleżne.

W przypadku zasiedzenia własności rzeczy lub przejścia jej własności na nabywcę w dobrej wierze (patrz wyżej) roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie może objąć okres do chwili utraty własności.

Patrz publikacja prasowa na temat wynagrodzenia za korzystanie z zabytkowych mebli w krakowskiej restauracji „Jama Michalika”: Spór o Michalika. Czynsz za używanie zabytkowych mebli, M.KUC („Rz”, 2003.01.14).

Publikacje prasowe

Patrz à dzieła sztuki.

Patrz także

· dzieła sztuki

· obligacje

· akcje à dawne spółki

· karne sankcje (m. in. za nabywanie mienia od nie-właściciela, poświadczanie nieprawdy)

Wszelkie prawa autorskie i prawa do baz danych niniejszego Serwisu R – zastrzeżone.

Data ostatniej aktualizacji strony: 2003.01.20