Niniejsza strona zawiera listę najgłośniejszych sukcesów
reprywatyzacji w Polsce, ale nie tylko, od roku 1995, realizowanej bez
ustawy reprywatyzacyjnej – na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów,
sukcesy choćby częściowe, na pewnym etapie odzyskiwania własności.
Przy poszczególnych pozycjach podano odsyłacze internetowe do
opisujących je e-publikacji, głównie z dziennika „Rzeczpospolita” (dalej
„Rz”), ale także serwisu TK i ETPC.
Historie opisane w tych publikacjach mogą być dla innych
poszkodowanych osób pewną inspiracją. Są to wprawdzie
zwykle sukcesy w sprawach indywidualnych (za wyjątkiem wyroków TK), ale
przecierają one szlaki, tworząc ważne precedensy, które później pomagają
także innym dochodzić ich praw w podobnych sprawach.
Trybunał w Strasburgu: uznana
dopuszczalność skargi w/s braku możliwości realizacji uprawnień zabużańskich
W „świątecznym prezencie” dla Zabużan,
kilka godzin po wyroku polskiego Trybunału Konstytucyjnego w pokrewnej
sprawie, Trybunał w Strasburgu ogłosił wstępne rozstrzygnięcie o dopuszczalności
skargi. Nie przesądza definitywnie o ostatecznym wyroku w polskiej sprawie.
Patrz: Skarga dopuszczalna. Trybunał w
Strasburgu o roszczeniach zabużan, Ż.S., D.FR („Rz”, 2002.12.21).
[
19 grudnia 2002 ]
Uprawnienia zabużańskie – ograniczenia możliwości niezgodne
z Konstytucją
Wyrokiem (pełny skład TK) (sygn. K 33/02)
Trybunał orzekł na wniosek RPO, że przepisy art. 213 ustawy o gospodarce
nieruchomościami oraz dwóch innych ustaw o AWRSP i AMW, ograniczające
możliwości zaspokajania roszczeń zabużańskich z większości nieruchomości Skarbu
Państwa (AWRSP, AMW) są niezgodne z Konstytucją.
Utraciły one mocy z dniem publikacji wyroku w Dz. U.
Zabużanie
mogą obecnie ubiegać się także o nieruchomości sprzedawane przez Agencję
Własności Rolnej Skarbu Państwa (ok. 3 mln ha ziemi rolnej) oraz przez Agencję
Mienia Wojskowego (dysponuje wieloma obiektami zwalnianymi przez wojsko). Nie
mają natomiast prawa do rekompensat w gotówce.
[ grudzień 2002, krótkie
podsumowanie lat ubiegłych ]
Przykłady głośnych spraw reprywatyzacyjnych,
które zakończyły się korzystnie dla dawnych właścicieli:
·
fabryka
fortepianów "Calisia" w Kaliszu:
wypłacono odszkodowanie,
·
zespół
nieruchomości hr. Tarnowskich w Dukli (ratusz,
poczta, liceum i ośrodek zdrowia) (woj. Podkarpackie): użytkownicy zawarli
umowy z właścicielami,
·
zespół
pałacowo-parkowy w Rozalinie pod Warszawą: zwrócony w naturze spadkobiercom,
·
kilkanaście
kamienic w centrum Warszawy: zwrot w naturze,
·
część
terenów kopalni "Wujek" w Katowicach: ???,
·
część lotniska
"Ławica" w Poznaniu: odzyskana i sprzedana przez spadkobierców,
·
działka,
na której powstał gmach TP SA w Warszawie: zawarto ugodę;
·
działka,
na której powstaje centrum handlowo-usługowe „Złote Tarasy” w Warszawie:
zawarto ugodę.
Trudne
oddawanie. Resort skarbu państwa kończy prace nad [kolejnym] projektem ustawy
reprywatyzacyjnej,
Danuta Frey, Z.P. („Rz”, 2002.12.04).
[
5 listopada 2002 ]
Strasburg: 0,4 mln zł odszkodowania od rządu polskiego za
przewlekłość sądowego postępowania cywilnego
Strasburg o przewlekłości postępowań. Coraz wyższe
zadośćuczynienia, AIS, („Rz”, 2002.11.14)
Zbytnie ograniczenia podwyżek czynszów regulowanych w
prywatnych kamienicach – znów niezgodne z Konstytucją
[2 października 2002 r.]
Wyrokiem (pełny skład TK) (sygn. K 48/01),
wydanym na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO), stwierdził niezgodność z Konstytucją niektórych ograniczeń podwyżek czynszu wprowadzonych ustawą.
Utrata mocy przez zaskarżone przepisy nie została odroczona i nastąpiła z dniem
10 października 2002 r. (dzień ogłoszenia wyroku w Dz. U.). Prywatni
właściciele budynków otrzymali możliwość dokonania podwyżek czynszu do 3%
wartości odtworzeniowej lokalu rocznie (tj. 5 –10 zł/ m. kw./ m-c) począwszy od
dnia publikacji wyroku w Dz. U.; limit ten obowiązuje (na razie) do końca 2004
r.
[
październik 2002 ]
Uzdrowisko
Solec Zdrój oddane właścicielom
Pierwszy kurort oddany dawnym
właścicielom i przez nich zarządzany. Wody piekielne,
Barbara Jagiełło („Rz”, 2002.10.04)
[2
lipca 2002 ]
Precedensowy wyrok Trybunału w Strasburgu: 0,5 mln zł
odszkodowania od rządu polskiego za naruszenie przez władze publiczne prawa
własności kamienicy w Łomży
Precedensowym wyrokiem (na razie tylko w jęz. francuskim)
Trybunał nakazał rządowi polskiemu dokonanie
zwrotu trzypiętrowej kamienicy w
Łomży spadkobiercy jej dawnego właściciela, a ponadto
wypłacenie mu odszkodowania kwoty prawie 120.000 EURO (ok. 500.000 zł) za kilkuletnie naruszanie prawa
własności (już po wyroku NSA z 1992 r. o zwrocie nieruchomości). Patrz: Trybunał strasburski
nakazuje Polsce płacić. Wysokie odszkodowanie za naruszenie prawa własności,
Renata Kowalska, Elżbieta Południk („Rz”, 2002.07.03).
[ czerwiec 2002 ]
Pałac w
Czemiernikach
Pałac w Czemiernikach wraca do
spadkobierców, Maciej Podgórski („Rz”, 2002.06.12)
[ czerwiec 2002 ]
Uzdrowisko
Szczawnica. Sprawa czeka jeszcze na wyrok NSA.
Trudny powrót Stadnickich. Podupadłe uzdrowisko Szczawnica marnieje,
czekając na decyzje sądu i ministra skarbu, Jerzy Sadecki („Rz”,
2002.06.17)
Hrabi kurort. Szczawnica:
pierwsze miasto w Polsce wraca w prywatne ręce, Anna Szulc („Polityka”
nr 50/2001, 2001.12.14)
[ styczeń 2002 ]
Budynek
Cechu Rzemiosł w Krakowie.
W wyniku uchylenia przez
Urząd Mieszkalnictwa w 1997 r. decyzji wywłaszczeniowej z 1954 r., prawa do
budynku odzyskał Cech Rzemiosł Różnych. Mimo to, policja nie opuściła budynku,
ani tez nie płaciła za korzystanie z niego. Cech zawarł z komenda umowę
dzierżawy budynku, domaga się jednak kwoty 700.000 zł tytułem zaległego
wynagrodzenia za wcześniejszy okres.
W skrócie. Kraków. Cech żąda czynszu od komendy,
H.F. („Rz”, 2002.01.16)
Zwrot wywłaszczonej nieruchomości –
niektóre ograniczenia niezgodne z Konstytucją
Wyrokiem (pełny skład TK) z dnia 24 października
2001 (sygn. SK 22/01), wydanym na skutek dwóch połączonych skarg konstytucyjnych obywateli, TK uznał za niezgodny
z Konstytucją (zasady
równości i ochrony własności) przepis art. 216 ustawy z 1997 r. o gospodarce
nieruchomościami, określający, które z nieruchomości wywłaszczonych przed 1990
rokiem mogą podlegać zwrotowi poprzednim właścicielom, jeśli w ciągu 7 lat nie
zostały wykorzystane na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej.
Jest niezgodny z Konstytucją w zakresie,
w jakim wyklucza możliwość odzyskania nieruchomości przejętych lub nabytych na
podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z 1948 r. o podziale nieruchomości
na obszarach miast i niektórych osiedli; nie jest natomiast niezgodne z
Konstytucją wyłączenie zwrotu nieruchomości przejętych na podstawie dekretu
PKWN z 6 września 1944 r. o reformie rolnej.
Byli właściciele nieruchomości
wywłaszczonych na podstawie w/w przepisu uzyskali możliwość żądania zwrotu
nieruchomości, jeśli nie zostały dotychczas wykorzystane na cele określone w
decyzji wywłaszczeniowej.
[ lipiec 2001 ]
Hotel
Europejski (Orbis) w centrum Warszawy
Cywilne wątki wojny o Hotel
Europejski, Marek Domagalski („Rz”, 2001.07.19)
Hotel Europejski jest własnością przedwojennych właścicieli,
Danuta Frey („Rz”, 2000.07.29)
[ lipiec 2001 ]
Działka
rodziny Whiteheadów w centrum Warszawy
Po ośmiu latach nadal bez finału, Danuta Frey („Rz”,
2001.07.18)
[ lipiec 2001 ]
Tartak w
Rawiczu (Swarzędzkie Fabryki Mebli S.A.) (jeden z zakładów giełdowej spółki)
Tartak i wytwórnię mebli
upaństwowiono bezprawnie, Danuta Frey („Rz”, 2001.07.12)
[ sierpień 2001 ]
Pałac w
Rozalinie k/ W-wy
Kalendarium losów
słynnego od kilku lat pałacu i owocnych, choć żmudnych, ale skutecznych starań
o jego odzyskanie:
Po dziesięciu latach procesów
pałac w Rozalinie wróci do właścicieli, Danuta Frey („Rz”, 2001.01.05)
Dziesięć lat czekania,
Danuta Frey
(„Rz”, 2000.08.21)
[ styczeń 2001 ]
Strasburg:
0,5 mln USD (ok. 2 mln PLN) odszkodowania za wiejski dom znacjonalizowany z
pogwałceniem prawa, utracone korzyści (niemożność
rozporządzania odebranym mieniem), straty moralne i poniesione koszty
sądowe
Precedensowy
wyrok (ostateczny) Wielkiej Izby z dnia 24 stycznia 2001 r w sprawie Brumarescu
v. Rumunia (skarga nr 28342/
95). Patrz: Trybunał w Strasburgu zasądził odszkodowanie,
Krzysztof Bień, „Rz”, 2001.03.23).
[ styczeń 2001 ]
Kopalnia
„Wujek”
Po wyroku NSA
przywracającym dawnemu właścicielowi część terenu będącego obecnie w posiadaniu
zyskownej Kopalni, prezes spółki zadeklarował chęć szybkiego spotkania się z
właścicielem celem podjęcia negocjacji.
Jak wynika z późniejszej
publikacji (powyżej: „Rz”, 2002.12.04) – zawarto ugodę.
Holding będzie negocjować z właścicielami, D.
Frey, B.C. („Rz”, 2001.01.06)
[ wrzesień 2000 ]
Grunt pod
budową największego w stolicy centrum biurowo-handlowo-rozrywkowego (obok
Dworca Centralnego)
Jak wynika z późniejszej
publikacji (powyżej) – zawarto ugodę. Ciekawe na jaką kwotę?
Złote Tarasy, Danuta Frey („Rz”, 2000.09.13)
[ sierpień 2000 ]
Majątek
ziemski Rybno-Rybienko (część) (woj. mazowieckie)
Łatwiej zabrać, niż oddać, Danuta Frey („Rz”,
2000.08.02)
[ czerwiec 2000 ]
Pałac
Błękitny w Warszawie – sprzedaż roszczeń przez
Jana Zamoyskiego (wzmianka)
Czekanie na papiery bez pokrycia, Janusz
Miliszkiewicz („Rz”, 2000.06.17)
[ marzec 2000 ]
Wieżowiec
centrali TP S.A. w centrum Warszawy
Wieżowiec TP SA z komplikacjami, Danuta Frey
(„Rz”, 2000.03.09)
[ listopad 1999 ]
Cenny
księgozbiór odzyskał Jan Zamoyski
Księgozbiór wróci do ostatniego ordynata zamojskiego,
Maciej Podgórski („Rz”, 1999.11.09)
[ listopad 1999 ]
Tor wyścigów
konnych na Służewcu w Warszawie próbuje odzyskać reaktywowane Towarzystwo
Zachęty do Hodowli Koni w Polsce
Konie i pieniądze, Marek Domagalski, Artur Burak
(„Rz”, 1999.11.06)
[ listopad 1998 ]
Wedel S.A. Ugoda dawnej
spółki i spadkobierców: 5,3 mln zł za prawo do używania nazwiska „Wedel”
Ponad 5 mln za nazwisko „Wedel” , Marek Domagalski
(„Rz”, 1998.11.19)
[ maj 1998 ]
Strasburg:
Vasilescu v. Rumunia (orzeczenie z 22 maja 1998 r.): bezprawna
konfiskata złota w 1966 r. (tzw. faktyczne wywłaszczenie).
Trybunał
uznał, że osoba bezprawnie pozbawiona mienia pozostaje jego właścicielem
(tzw. trwające naruszenie) i zasądził pełne odszkodowanie ( Właściciel pozostaje właścicielem, Marek A. Nowicki, „Rz”, 1998.06.12). Patrz także orzeczenie w jęz. angielskim.
Rumunia
zapłaci 60.000 franków za szkody materialne, 30.000 franków zadośćuczynienie
za krzywdę moralną oraz 10.000 franków tytułem zwrotu kosztów i wydatków,
łącznie 100.000 franków, tj. ok. 55.000 zł (wg ówczesnego kursu
franka).
[ grudzień 1997 ]
Nieruchomość ziemska Dobra Skolimów pod Warszawą
Odzyskane 14 ha, za resztę odszkodowanie
Powrót właścicieli, Danuta Frey („Rz”,
1997.12.06)
[ listopad 1996 ]
Budynek
Sądu Rejonowego w Lesznie – wraca do potomków właściciela?
NSA oddalił skargę na decyzję ministra przemysłu stwierdzającą nieważność
decyzji z 1950 r. o przymusowym zarządzie nad Mechaniczną Fabryką Zamków w
Lesznie "Mefaza".
Sąd na bruku, Żaneta Semprich („Rz”,
1996.11.14)
[ kwiecień 1996 ]
Nieruchomość
gruntowa i zakład ceramiczny w Szóbsku k/ Jarosławia
Paweł Czartoryski odzyskuje
swoje. Jak załatwiano arystokratów, Danuta Frey („Rz”, 1996.04.19)
[ listopad 1995 ]
Reaktywowana
przedwojenna spółka PASO w Pabianicach
Po odzyskaniu zakładu
spółka od kilku lat wydzierżawia przedsiębiorstwo nowej spółce
Nacjonalizacja pabianickiego PASO unieważniona, Danuta Frey („Rz”,
1995.11.29)
[ listopad 1995 ]
Kamienica z cukiernią przy Krakowskim Przedmieściu w
Warszawie (na parterze mieści się restauracja
"Staropolska") zwrócona Liliannie Pomianowskiej
Kamienica wraca do cukierników, Danuta Frey
(„Rz”, 1995.11.24)
[ sierpień 1995 ]
Fabryka
Ołówków w Pruszkowie: prywatyzacja pracownicza połączoną z reprywatyzacją
Tak zdecydowali w
referendum pracownicy (1993). 35% akcji kupili pracownicy, zaś 65% otrzymali
spadkobiercy dawnych akcjonariuszy Towarzystwa Akcyjnego Fabryk Ołówków
"St. Majewski i S-ka" w Pruszkowie.
Ołówki wracają do Majewskich. Przykład właściwej
reprywatyzacji, Lidia Oktaba („Rz”, 1995.08.26)
Ciekawe
byłoby zbadanie i opisanie dalszych losów dobrze zapowiadających się
powyższych spraw. Czy potoczyły się dalej gładko, szybko i korzystnie dla
zainteresowanych?
Potrzeba
by na to trochę czasu i pieniędzy, aby pojeździć po Polsce i porozmawiać z
bohaterami publikacji. Z doświadczenia w kilku przypadkach wiemy, że często
możliwe jest dotarcie do miejsc i osób na podstawie informacji podanych w
publikacjach.
A
może ktoś gotów byłby przysłać nam informacje w tych sprawach. Nie wiemy
wprawdzie na razie, jak weryfikować rzetelność takich informacji, bo
dowcipnisiów ostatnio przecież nie brakuje, a chcemy podawać tylko informacje
wiarygodne.
Wszelkie
prawa autorskie i prawa do baz danych niniejszego Serwisu R – zastrzeżone.
©
Copyright by Juliusz Bennich-Zalewski (autor i właściciel serwisu)
Data
ostatniej aktualizacji strony: 2003.04.27